Türkiye Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanlığı
forsunda yer alan 16 Büyük Türk Devleti
 |
 |
 |
 |
| Büyük Hun Devleti |
Batı
Hun İmp. |
Avrupa Hun İmp. |
Akhun İmp |
 |
 |
 |
 |
|
Göktürk Devleti |
Uygur İmp. |
Avar
Devleti |
Hazar Devleti |
 |
 |
 |
 |
|
Karahanlılar |
Gazneliler |
Büyük Selçuklu İmp. |
Harzemşahlar |
 |
 |
 |
 |
|
Büyük Timur İmp. |
Babür Devleti |
Altın Ordu |
Osmanlı İmp. |
1. Büyük
Hun Devleti:
Büyük Hun Devleti Orta Asya'da
kurulan ilk Türk devletidir. MÖ 220'den MS 216'ya kadar hüküm
sürmüştür. Bilinen ilk hükümdarı Teoman'dır. Mete Han döneminde
devletin sınırları Japon Denizi'nden Hazar Denizi'ne kadar geniş bir
bölgeyi kapsamıştır.
2. BatI Hun
İmparatorluğu:
MÖ 53'de, Büyük Hun
İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesiyle, Batı Türkistan'da Cici Han
tarafından kurulan Türk devletidir. Yaşadığı dönem boyunca en büyük
bölgesel güç olmuştur.
3. Avrupa
Hunları (Batı Hunları):
Avrupa Hunları MS 434'de Atilla'nın
başa geçmesiyle büyük bir devlet haline geldiler. Hakim olduğu
yıllarda, Avrupa kıtasında en büyük güç olmuştur.
4. Akhunlar:
5. yüzyılın ortalarında, Amuderya
nehrinin çevresinde kurulmuş ve gelişme göstermiş bir Türk
devletidir. Horasan, Afganistan ve İran topraklarına kadar
yayılmıştır. Kısa bir dönem hüküm sürmesine rağmen, hakimiyeti
boyunca Asya'da büyük bir güç olmuştur.
5. Göktürk
Devleti:
Göktürk Devleti, Türk tarihinde Türk
adı ile kurulan ilk devlettir. Devletin kurucusu ve ilk hükümdarı
olan Bumin Kağan, Orta Asya'daki bütün Türk boylarını egemenliği
altında toplamıştır. Bumin Kağan ölünce yerine oğlu Murat Kağan
hükümdar olmuştur. Bu dönemde İpek Yolu Türklerin denetimine girmiş
ve Türkler Çin'e üstünlüklerini kabul ettirmişlerdir.
6. Uygur
Hakanlığı:
Büyük Hunların torunları olan
Uygurlar, çok sayıda devlet kurmuşlardır. Uygur Hakanlığı bunlardan
birisidir. 744-840 yılları arasında hüküm sürmüştür. Selenga, Orhun
ve Tola ırmakları havzalarından Baykal Gölü'nün güneyindeki
bozkırlara kadar uzanan geniş sahada yaşamışlardır. 100 yıla yakın
bir süre içinde, Asya kıtasında, bölgesel güç olmuşlardır.
7. Avar
Devleti:
Macaristan'da büyük bir devlet kuran
Avarlar, zaman zaman İstanbul'u kuşatmışlardır. O dönemde Avrupa
kıtasında bölgesel güç oluşturmuşlardır. İstanbul'u kuşatan ilk Türk
boyu Avarlar olmuştur.
8. Hazar
Devleti:
Kafkaslar'da kurulmuş olan Hazarlar,
Hazar Denizi'ne de adını vermiştir. 7. yüzyıldan itibaren iyice
güçlenen ve bütün Doğu Avrupa'yı eline geçiren Hazarlar, 3 yüzyıl
hüküm sürmüşler ve yıkılana kadar bölgede çok büyük bir güç
oluşturmuşlardır.
9.
Karahanlılar:
10. yüzyılın ortalarında Orta
Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devletidir. Aynı zamanda ilk
Müslüman Türk devleti olarak bölgesel hakimiyet kurdular.
10.
Gazneliler:
Karahanlılarla aynı dönemde
yaşamışlardır. İlk Müslüman Türk devletlerindendir. Sınırları
Afganistan ve Hindistan'ı içine alır. Karahanlılar ile birlikte Asya
kıtasında, bölgesel bir güç olmuşlardır.
11. Büyük
Selçuklu İmparatorluğu:
Ön Asya'da kurulan ilk ve en büyük
Müslüman Türk devletlerinden biridir. 1040-1157 yılları arasında
hüküm sürmüştür. Güneybatı Asya'nın tamamına yakın bir bölümüne
hakim olan Büyük Selçuklu Devleti, bölgenin en büyük gücü olmuştur.
12.
Harzemşahlar Devleti:
Büyük Selçuklu Devleti ile aynı
dönemde, 1097-1231 yılları arasında Aral Gölü'nün güneyinde
yaşamışlardır. Orta Asya'da bölgesel hakim güç olmuşlardır.
13.
Timurlar Devleti:
1370-1507 yılları arasında, Ege
kıyılarından Orta Asya'ya ve Hint Okyanusu'na kadar uzanan geniş
topraklar üzerinde hüküm sürmüş büyük bir Türk devletidir. Hakim
olduğu topraklardan en büyük bölgesel güç olduğu anlaşılır.
14. Bâbur
Devleti:
1494-1858 yılları arasında
Hindistan'da hüküm sürmüştür. Hakim olduğu tarihlerde, Asya'da büyük
bir güç oluşturmuştur.
15.
Altınordu Hanlığı:
1227-1502 yılları arasında,
Karadeniz ile Hazar Denizi arasında yaşamış bir Türk devletidir.
Yaklaşık üç asır Asya'da hakim güç olmuştur.
16. Osmanlı
İmparatorluğu:
1299'da Söğüt civarında kurulmuş ve
1923 yılına kadar devam etmiş ve üç kıtada hakimiyet kurmuş bir
cihan devletidir. Toprak bakımından en geniş sınırlara ulaştığı
dönemde Anadolu, Kafkasya, Kırım, Güney Ukrayna, bugünkü Romanya,
Yugoslavya, Bulgaristan, Yunanistan, Macaristan, Suriye, Ürdün,
Lübnan, İsrail, Irak, Suudi Arabistan, Yemen, Mısır, Tunus, Libya ve
Cezayir'i yönetmiştir.